Waarom EQObserve dit selecteerde
Dit onderzoek beschrijft een verbinding die centraal staat in de aanpak van EQObserve: helder maken welk handelen je nastreeft, zichtbaar maken wat er tijdens lessen gebeurt en die informatie gebruiken voor reflectie, coaching en gezamenlijk leren.
Wie zich als docent wil ontwikkelen, heeft een concreet beeld nodig van het handelen dat hij wil bereiken. Lesobservaties maken de eigen praktijk zichtbaar. In coaching en gesprekken met collega’s kan de docent vervolgens onderzoeken wat al lukt en welke volgende stap passend is.
Artikeltekst
In hun meta-analyse van 128 studies naar docentprofessionalisering beschrijven Visscher en collega’s een belangrijk uitgangspunt: wanneer duidelijk is wat goed handelen inhoudt, kunnen docenten hun eigen vaardigheden daaraan spiegelen en hun verdere ontwikkeling plannen. Ook coaching en samenwerking tussen docenten behoren tot de onderzochte leerprincipes. Hun verkennende analyse suggereert dat combinaties van deze principes samenhangen met gunstigere leerlingresultaten. Daarmee is nog niet vastgesteld welk onderdeel afzonderlijk het verschil veroorzaakt. Lees het onderzoek.
Een gezamenlijk beeld van gewenst handelen geeft richting. Neem het voorbeeld van omgaan met ongewenst gedrag. Hierbij kan het gaan om het benoemen van verwachtingen, een non-verbaal signaal of het aanspreken van een leerling. EQObserve kan zichtbaar maken welke handelingen tijdens een les voorkomen. De docent krijgt daarmee concrete informatie om de geobserveerde handelingen in de les te vergelijken met de bedoeling die de docent had. Welke keuzes herkent de docent? Wat deed de docent bewust? Waar zou de docent een andere reactie willen uitproberen? Hier ligt de toegevoegde waarde van observeren voor professionele ontwikkeling: het biedt een basis waarop de docent zelf kan reflecteren en keuzes kan maken.
Het praktijkvoorbeeld rond de escalatieladder illustreert hoe dat gesprek kan ontstaan. Een school bracht met EQObserve in kaart hoe docenten reageerden op ongewenst gedrag. Negeren en verbale reacties kwamen vaker voor dan non-verbale correcties. Het team besprak de afwegingen achter deze patronen. Was negeren een bewuste keuze? In welke situaties zou een andere reactie passend zijn?
Vervolgens probeerden sommige docenten vaker een non-verbale correctie uit voordat zij verbaal ingrepen. Anderen richtten zich op het vooraf verduidelijken van verwachtingen. Nieuwe observaties boden aanknopingspunten om op die keuzes terug te komen. De casus beschrijft vooral een groter bewustzijn van het eigen handelen en van de mogelijkheden om van collega’s te leren.
Een coach kan dit proces verdiepen door samen met de docent één concrete ontwikkelvraag te kiezen. Collega’s kunnen voorbeelden delen, hun afwegingen toelichten en elkaar helpen alternatieven te onderzoeken. Zo krijgt een gezamenlijk beeld van goed handelen betekenis in de dagelijkse lespraktijk.
Voor een schoolteam levert dat drie bruikbare stappen op: beschrijf welk handelen je nastreeft en waarom, observeer wat daadwerkelijk gebeurt en bespreek welke volgende stap de docent wil zetten. Deze vertaling naar EQObserve is een praktische toepassing van de besproken principes; het onderzoek zelf heeft de werking van EQObserve niet onderzocht.
Reflectievraag
Heeft het team voldoende concreet gemaakt welk handelen het team nastreeft, zodat iedere docent zijn eigen praktijk daaraan kan spiegelen?
EQObserve